Moederbordreparatie uitgelegd: herstellen op chipniveau
Je console start niet meer op en je hoort in de winkel dat er niets aan te doen is. Of je krijgt een prijs die bijna gelijk is aan een nieuw toestel. Voor je die knoop doorhakt, helpt het om te weten wat een moederbordreparatie eigenlijk is. Meestal is dat het verschil tussen weggooien en gewoon verder spelen.
Wat het moederbord is
Het moederbord is de grote printplaat waar alles op zit: de processor, het geheugen, de spanningsregeling, de HDMI aansluiting en bij een PS5 ook de opslag. Het is geen los blokje dat je even omwisselt. Alles wat je console doet, gebeurt daar.
Rond die grote chips staan honderden kleine onderdelen. Weerstanden en condensatoren ter grootte van een zandkorrel, spoeltjes, en schakelaars die de ingaande spanning omzetten naar precies de waarde die elke chip nodig heeft. Gaat daar eentje stuk, dan doet de hele console het niet meer. Het defect is klein, het gevolg is totaal.
Onderdelen wisselen of herstellen op chipniveau
Er zijn twee manieren om een defecte console aan te pakken.
De eerste is onderdelen wisselen. Voeding eruit, nieuwe voeding erin. Helpt dat niet, dan het hele bord vervangen. Dat gaat snel en er is weinig gereedschap voor nodig. Het nadeel is dat je hele blokken vervangt zonder te weten of de fout daar zat. Bij een console wordt dat duur, want een nieuw moederbord kost al gauw evenveel als een tweedehands toestel.
De tweede manier heet herstel op chipniveau, in het Engels board level repair. Het bord blijft dan gewoon zitten en alleen het onderdeel dat stuk is wordt vervangen. Een doorgebrande spanningsregelaar, een condensator die kortsluiting maakt, een onderbroken spoor in het bord, een chip die geen signaal meer doorgeeft. De rest blijft ongemoeid.
Wat microsoldeerwerk inhoudt
Microsoldeerwerk is solderen aan onderdelen die je met het blote oog nauwelijks ziet. Dat werk gaat onder een stereomicroscoop, met een soldeerpunt zo dun als een naald en met een heteluchtstation dat de temperatuur op een paar graden nauwkeurig houdt.
Een paar dingen die daarbij horen:
- Flux. Een pasta die oxide wegneemt zodat het tin zich hecht. Zonder flux blijft soldeer als een bolletje liggen.
- Voorverwarmen. Het bord gaat op een verwarmde plaat. Zo hoeft er lokaal minder hitte bij en kromtrekken blijft uit.
- Reballen. Grote chips zoals de HDMI encoder staan op honderden tinbolletjes onder de behuizing. Wordt zo'n chip vervangen, dan worden die bolletjes opnieuw gezet in een mal.
- Sporen herstellen. Is een koperbaantje in het bord weggebrand, dan wordt er een dun draadje overheen gelegd naar het volgende contactpunt.
Hoe een fout wordt opgespoord
Het echte werk zit in het zoeken, niet in het solderen. Dat gaat met meten, stap voor stap.
Het bord krijgt spanning van een labovoeding waarop je de stroomopname afleest. Een console die nul milliampere trekt heeft een ander probleem dan een console die meteen naar het maximum schiet, want dat tweede wijst op kortsluiting. Met een multimeter in diodestand wordt daarna elke voedingslijn naar massa gemeten. Een lijn die bijna nul aangeeft, verraadt waar de sluiting zit.
Om het onderdeel zelf te vinden helpt warmte. Een kortgesloten condensator wordt warm voor de rest iets doet, en dat zie je met een warmtebeeldcamera of gewoon met een druppel isopropylalcohol die op die ene plek verdampt. Verder wordt er gewerkt met het schema van het bord en met een boardview, een tekening die per meetpunt laat zien waar dat punt naartoe loopt. Voor signalen die snel wisselen, zoals de klok van een chip, komt er een oscilloscoop bij.
Waarom dit je opslag redt
Bij een PS5 zit de opslag als chips op het moederbord gesoldeerd, en die opslag is aan dat ene toestel gekoppeld. Bij een PS4 of een Xbox zit er wel een losse schijf in, maar de inhoud daarvan is versleuteld voor die specifieke console. Een schijf overzetten naar een ander toestel werkt dus niet zomaar.
Krijg je via de fabrikant een vervangtoestel, dan staat jouw voortgang daar niet op. Gekochte spellen komen terug via je account, maar saves zonder cloudback-up, screenshots, clips en je instellingen zijn weg. Wordt het bord hersteld, dan blijft alles staan waar het stond.
Twijfel je of jouw klacht op het bord zit? Bij een PS5 zonder beeld en bij vochtschade is dat bijna altijd zo. Hoe wij van aanmelding tot retour werken staat bij de werkwijze, en wat het ongeveer kost lees je bij de richtprijzen. Je hoort na de diagnose de exacte prijs en pas daarna beslis je.
Loopt het vast, dan kijken wij ernaar
Beschrijf wat je console doet in je eigen woorden. Je krijgt binnen een werkdag antwoord met de verzendinstructies en een richtprijs. Diagnose is 49 euro en wordt verrekend als je het herstel laat doen.